Bỏ qua, tới nội dung chính

Giải quyết tranh chấp kinh doanh & thương mạiKiến thức pháp luật· Cập nhật 17/11/2026· Người viết:

Đối tác đã xác nhận công nợ nhưng không trả tiền: doanh nghiệp nên làm gì?

Khi bên nợ đã ký xác nhận công nợ nhưng không thanh toán, doanh nghiệp cần kiểm tra thẩm quyền ký, số tiền đến hạn, lãi chậm trả, thời hiệu và khả năng khởi kiện. Phân tích thêm Án lệ 81/2025/AL.

Trần Thanh Nhàn
Tham vấn bởiLuật gia Trần Thanh NhànTrưởng phòng Giấy phép & Thủ tụcRà soát pháp lý ngày 17/11/2026
Đối tác đã xác nhận công nợ nhưng không trả tiền: doanh nghiệp nên làm gì?

Doanh nghiệp có thể yêu cầu đối tác thanh toán khoản công nợ đã xác nhận, kèm lãi chậm trả và các khoản khác nếu có căn cứ pháp luật, hợp đồng. Biên bản đối chiếu công nợ hoặc văn bản thừa nhận nợ là chứng cứ quan trọng, nhưng không phải bản án và không tự bảo đảm tiền sẽ được thu hồi. Trước khi gửi yêu cầu cuối cùng hoặc khởi kiện, cần xác định người ký có thẩm quyền, số tiền thực sự đến hạn, thời hiệu và khả năng thi hành.

1. Đối tác đã ký xác nhận công nợ nhưng không trả: quyền của bên chủ nợ là gì?

Khi hai doanh nghiệp đã giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ, khoản phải thu thường được thể hiện qua hợp đồng, hóa đơn, chứng từ giao nhận và các lần thanh toán. Sau đó, hai bên có thể lập biên bản đối chiếu công nợ, xác nhận số dư đến một ngày nhất định hoặc bên mua gửi công văn thừa nhận còn nợ và hứa trả sau.

Nếu khoản nợ đến hạn mà chưa được thanh toán, chủ nợ có thể tiếp tục yêu cầu thực hiện nghĩa vụ, yêu cầu lãi chậm trả khi đủ điều kiện, thương lượng phương án trả nợ và khởi kiện tại cơ quan có thẩm quyền. Điều 50 và Điều 55 Luật Thương mại 2005 quy định nghĩa vụ thanh toán trong hợp đồng mua bán hàng hóa; Điều 306 điều chỉnh quyền yêu cầu lãi chậm trả đối với các khoản thuộc phạm vi của điều luật. Đối với giao dịch khác, cần đối chiếu đúng chế độ pháp lý.

Điều cần tránh: xem chữ ký xác nhận công nợ như một lệnh cưỡng chế. Nếu không tự nguyện thanh toán, bên nợ thường chỉ bị cưỡng chế thực hiện sau khi có văn bản có hiệu lực thi hành và đáp ứng điều kiện thi hành tương ứng.

2. Biên bản xác nhận công nợ có giá trị pháp lý đến đâu?

Giá trị của tài liệu phụ thuộc vào nội dung và việc xác định đúng chủ thể ký. Một giấy “đã nhận đủ hàng” có thể chứng minh việc giao nhận, nhưng chưa chắc thể hiện đã chấp thuận giá trị và số nợ; tương tự, bảng công nợ do bên bán tự lập chưa phải xác nhận của bên mua.

Tài liệu đang cóGiá trị cần kiểm traViệc nên làm tiếp
Biên bản đối chiếu ký bởi đại diện hợp lệ hai bênCó thể chứng minh số dư được thừa nhận tại ngày chốtĐối chiếu các khoản trả sau ngày chốt và ngày đến hạn
Công văn bên nợ nhận còn thiếu tiềnCó thể là sự thừa nhận nghĩa vụ, đồng thời liên quan Điều 157 BLDSLưu bản gốc, chứng cứ phát hành và người ký
Email kế toán xác nhận bảng số dưChứng cứ điện tử cần xác minh người gửi, thẩm quyền, nội dungBảo quản chuỗi thư và đề nghị xác nhận cấp có thẩm quyền
Lịch trả nợ do hai bên kýCó thể thay đổi lịch thực hiện nếu thỏa thuận hợp lệXác định thời hạn mới, hệ quả trễ hạn và bảo lưu quyền
Bảng Excel bên bán gửi, bên mua không trả lờiTài liệu một phía; không tự động thành nghĩa vụ được thừa nhậnThu thập hợp đồng, chứng từ giao hàng và phản hồi liên quan

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tài liệu đọc được và dữ liệu điện tử có thể là nguồn chứng cứ khi đáp ứng điều kiện pháp luật. Đối với email, cần lưu tệp gốc, chuỗi trao đổi, thông tin người gửi và nội dung đính kèm; không chỉ giữ một ảnh chụp đã cắt ngữ cảnh.

Người ký xác nhận nợ không phải đại diện theo pháp luật thì sao?

Không thể tự động bác bỏ hoặc công nhận toàn bộ văn bản chỉ vì người ký là kế toán trưởng, trưởng phòng mua hàng hay giám đốc chi nhánh. Cần xem giấy ủy quyền, phân công chức năng, điều lệ và việc doanh nghiệp đã biết, chấp thuận hoặc thực hiện theo xác nhận đó hay chưa; đối chiếu quy định về đại diện tại các Điều 134–143 Bộ luật Dân sự 2015.

Ví dụ giả định: Kế toán Công ty B gửi email xác nhận còn nợ Công ty A 600 triệu đồng; sau đó Giám đốc B ký văn bản đồng ý trả số tiền này theo ba đợt. Văn bản của người có thẩm quyền, nếu hợp lệ, có thể củng cố đáng kể chứng cứ về nghĩa vụ; vẫn cần kiểm tra liệu các bên đã đồng ý xóa lãi hoặc giảm nợ trong văn bản đó hay chưa.

3. Xác nhận nợ có làm bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện không?

Có thể. Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự bắt đầu lại khi bên có nghĩa vụ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, thừa nhận hoặc thực hiện một phần nghĩa vụ, hoặc các bên tự hòa giải. Thời hiệu bắt đầu lại từ ngày tiếp theo ngày xảy ra sự kiện phù hợp.

Với tranh chấp thương mại thuộc Luật Thương mại 2005, Điều 319 quy định thời hiệu khởi kiện thông thường là hai năm kể từ thời điểm quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, trừ trường hợp luật có quy định khác. Tranh chấp hợp đồng thuộc Điều 429 Bộ luật Dân sự có thời hiệu ba năm. Phải xác định bản chất tranh chấp trước khi tính, không tùy ý chọn thời hiệu có lợi.

Ví dụ giả định: Hóa đơn tiền hàng đến hạn ngày 10/3/2025. Ngày 20/9/2025, bên mua phát hành công văn thừa nhận chưa thanh toán và cam kết hoàn trả. Nếu hành vi này đáp ứng Điều 157, thời hiệu bắt đầu lại từ 21/9/2025; tuy nhiên, ngày đến hạn và phạm vi nghĩa vụ được sửa đổi trong công văn phải được phân tích riêng. Không nên lấy một lời hẹn qua điện thoại chưa được chứng minh làm mốc thời hiệu.

Lưu ý, xác nhận nợ không nhất thiết làm mất hiệu lực mọi phản đối về chất lượng, khoản bù trừ hay phạm vi thực hiện. Nội dung văn bản và diễn biến sau đó có thể quyết định liệu các bên đã chốt nợ cuối cùng hay mới xác nhận số liệu kế toán tạm thời.

4. Án lệ 81/2025/AL: có phải cứ xác nhận công nợ là không còn thời hiệu?

Không. Án lệ số 81/2025/AL về xác định tranh chấp dân sự về đòi lại tài sản, được Hội đồng Thẩm phán thông qua ngày 24/12/2025, công bố theo Quyết định 339a/QĐ-CA ngày 25/12/2025 và áp dụng từ 01/02/2026, xử lý một bối cảnh hẹp nhưng rất đáng chú ý.

Trong vụ việc nguồn của án lệ, một doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp Việt Nam đã thỏa thuận chấm dứt thực hiện hợp đồng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ đã xác định và thừa nhận nghĩa vụ trả khoản tiền theo hóa đơn thương mại. Hội đồng Thẩm phán cho rằng khi các bên không còn tranh chấp về hợp đồng, yêu cầu thanh toán phải được xác định là tranh chấp dân sự về đòi lại tài sản. Theo khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự, yêu cầu đòi lại tài sản thuộc trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện.

Điểm cần kiểm tra khi viện dẫn án lệ:

  • Hai bên đã chấm dứt việc thực hiện hợp đồng hay chưa;
  • Khoản nợ được thừa nhận đã xác định rõ hay còn phụ thuộc quyết toán, chất lượng, khối lượng;
  • Các bên có còn tranh chấp nghĩa vụ theo hợp đồng hay chỉ còn yêu cầu trả khoản tiền đã chốt;
  • Tình tiết của vụ việc có tương tự tình huống án lệ và có thể lập luận được về quan hệ pháp luật tranh chấp hay không.

Không thể kết luận rằng mọi biên bản đối chiếu công nợ, trong bất kỳ hợp đồng đang thực hiện nào, đều biến tranh chấp hợp đồng thành tranh chấp đòi lại tài sản không có thời hiệu. Trường hợp thiếu một trong các tình tiết then chốt cần rà soát thời hiệu theo quan hệ hợp đồng và Điều 157, thay vì dựa duy nhất vào án lệ.

Nguồn tham khảo công khai: Án lệ số 81/2025/AL và trích nội dung án lệ.

5. Đã chốt nợ thì có được yêu cầu lãi chậm trả, phạt vi phạm không?

Cần tách thành các khoản yêu cầu. Nợ gốc được xác định từ giao dịch và số tiền thực nhận; lãi chậm trả được tính theo hợp đồng và quy định áp dụng; phạt vi phạm cần có thỏa thuận hợp lệ và điều kiện luật định; còn bồi thường thiệt hại đòi hỏi chứng minh thiệt hại, quan hệ nhân quả và các điều kiện khác.

Điều 306 Luật Thương mại 2005 cho phép yêu cầu lãi đối với chậm thanh toán tiền hàng, thù lao dịch vụ và chi phí hợp lý khác thuộc phạm vi áp dụng. Nếu không có thỏa thuận khác hoặc luật khác quy định, căn cứ là mức lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tương ứng thời gian chậm trả. Điều 11 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn việc Tòa án xác định mức lãi này thông qua ít nhất ba ngân hàng thương mại phù hợp tại thời điểm xét xử sơ thẩm.

Không nên tự áp dụng mức “150% lãi suất vay”, “10% mỗi năm” hoặc “8% giá trị hợp đồng” cho mọi khoản nợ thương mại. Những con số này liên quan các chế định khác nhau và phải được kiểm tra theo từng hợp đồng.

Biên bản xác nhận chỉ ghi số nợ gốc: có mất quyền đòi lãi không?

Không thể kết luận chỉ từ việc biên bản chỉ ghi nợ gốc. Cần xem đây là bảng đối chiếu kế toán hay một thỏa thuận thanh lý/quyết toán cuối cùng có điều khoản từ bỏ các khoản khác. Khi soạn lại văn bản trả nợ, nên xác định rõ số tiền gốc, thời điểm tính lãi, khoản lãi đã xác định và nội dung bảo lưu hoặc miễn trừ, nếu có.

6. Quy trình đòi nợ sau khi đối tác đã xác nhận số dư

Bước 1. Kiểm tra toàn bộ khoản nợ và thời điểm thanh toán

Lập bảng theo từng hợp đồng, hóa đơn, phiếu giao hàng, kỳ thanh toán, số tiền đã trả, khoản bù trừ và số dư cuối. Đối chiếu văn bản xác nhận với sao kê phát sinh sau ngày ký. Đặc biệt kiểm tra liệu văn bản ghi “xác nhận đến ngày...” hay “cam kết thanh toán vào ngày...”: hai câu có tác động khác nhau đối với việc xác định ngày đến hạn.

Bước 2. Đánh giá tính xác thực và thẩm quyền người xác nhận

Giữ bản gốc văn bản, email gửi nhận, biên bản họp và tài liệu chứng minh quyền đại diện. Nếu văn bản còn điểm thiếu, đề nghị bên nợ ký lại biên bản xác nhận, nhưng không nên tiếp tục trì hoãn biện pháp bảo vệ quyền khi thời hiệu đang có rủi ro.

Bước 3. Gửi văn bản yêu cầu thanh toán có căn cứ

Văn bản cần nêu số nợ gốc, căn cứ phát sinh, tài liệu xác nhận, ngày đến hạn, yêu cầu lãi (nếu có) và thời hạn phản hồi hợp lý. Gửi bằng phương thức chứng minh được người nhận, phù hợp hợp đồng và địa chỉ trụ sở của bên nợ.

Bước 4. Chỉ chấp thuận gia hạn khi có điều kiện kiểm soát rủi ro

Nếu đối tác khó khăn về dòng tiền nhưng còn hợp tác, có thể ký kế hoạch trả nợ theo đợt. Cần xem xét bảo đảm thanh toán, quyền xử lý khi vi phạm một đợt, thông tin tài khoản và liệu thỏa thuận mới có thay thế lịch thanh toán hoặc miễn lãi trước đó hay không.

Bước 5. Chuẩn bị khởi kiện/trọng tài và đánh giá khả năng thi hành

Nếu không đạt được thỏa thuận có thể thực hiện, doanh nghiệp cần kiểm tra thẩm quyền Tòa án hoặc điều khoản trọng tài hợp lệ, giấy tờ về tư cách pháp nhân, hồ sơ chứng cứ và mức yêu cầu. Từ ngày 01/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân khu vực đã được tổ chức lại; không sử dụng mẫu đơn dẫn đến Tòa án cấp huyện cũ mà chưa kiểm tra thẩm quyền hiện hành.

Dù hồ sơ mạnh, cần đánh giá tình trạng hoạt động, tài sản và khả năng thi hành của bên nợ. Nếu khoản nợ lớn, những bước đánh giá này nên thực hiện song song với việc chuẩn bị hồ sơ tố tụng.

7. Checklist hồ sơ cần có trước khi khởi kiện

Nhóm hồ sơNội dung cần thu thậpĐiểm phải xác minh
Tư cách và thẩm quyềnĐKKD, hợp đồng, phụ lục, giấy ủy quyềnĐúng pháp nhân, đúng người ký
Hình thành nợPO, phiếu giao nhận, nghiệm thu, hóa đơnNghĩa vụ bên bán đã hoàn thành đến mức nào
Xác nhận nợBiên bản đối chiếu, thư xác nhận, emailSố tiền, ngày chốt, điều kiện và tính xác thực
Đến hạn và trả nợLịch thanh toán, công văn hứa trả, sao kêKhoản đã đến hạn, phần đã thu, khoản bù trừ
Thời hiệu và phản đốiLịch sử thư từ, trả một phần, thỏa thuận hòa giảiĐiều 157 hoặc điều kiện xem xét Án lệ 81
Khả năng thu hồiThông tin hoạt động và tài sản có thể xác minh hợp phápRủi ro thi hành, phá sản hoặc mất khả năng thanh toán

8. Ba tình huống cần chọn cách xử lý khác nhau

Tình huống A — Đã chốt nợ, đối tác thừa nhận và chỉ xin giãn tiến độ. Có thể ưu tiên thỏa thuận lịch trả kèm điều kiện rõ ràng; nếu tài chính của đối tác xấu đi, cân nhắc khởi kiện sớm thay vì liên tục ký giấy hẹn mới.

Tình huống B — Kế toán xác nhận số dư nhưng Giám đốc phủ nhận công việc hoặc giá. Cần làm rõ thẩm quyền và chứng cứ thực hiện hợp đồng. Xem xét lại số tiền đến hạn và không coi toàn bộ số dư kế toán là khoản nợ không còn tranh chấp.

Tình huống C — Hợp đồng đã chấm dứt, hai bên chốt khoản phải trả và chỉ còn nghĩa vụ hoàn tiền. Cần kiểm tra khả năng áp dụng Án lệ 81/2025/AL; đây là vấn đề phân loại quan hệ tranh chấp, không phải chỉ là cách gọi tên đơn khởi kiện.

Việc bên nợ không trả tiền hoặc liên tục khất nợ về nguyên tắc vẫn là tranh chấp dân sự, thương mại. Không tự suy diễn thành lừa đảo khi chưa có dấu hiệu và chứng cứ thỏa mãn cấu thành tội phạm.

9. Khi nào nên sử dụng dịch vụ luật sư thu hồi công nợ?

Doanh nghiệp có thể tự đối chiếu số dư và gửi thư yêu cầu khi khoản nợ rõ, người xác nhận có thẩm quyền, bên nợ còn thiện chí và thời hiệu chưa có rủi ro. Nên đưa luật sư vào từ giai đoạn rà soát khi phát sinh tranh chấp về chữ ký, lịch trả mới, miễn lãi, khoản bù trừ, thời hiệu hoặc có dấu hiệu bên nợ không còn khả năng thanh toán.

Công ty Luật TNHH Justix cung cấp dịch vụ rà soát hồ sơ công nợ, đánh giá chứng cứ, xác định khoản yêu cầu và căn cứ lãi, soạn văn bản yêu cầu thanh toán, xây dựng phương án thương lượng hoặc chuẩn bị hồ sơ giải quyết tranh chấp theo phạm vi thỏa thuận. Sản phẩm bàn giao có thể là báo cáo pháp lý, bảng công nợ có căn cứ, dự thảo thỏa thuận trả nợ và bộ tài liệu tố tụng.

Ưu tiên thực tế là kiểm tra khoản tiền có thể yêu cầu, thời điểm đòi và khả năng thu hồi; không chỉ thu thập thêm những giấy hứa trả mà không thay đổi được rủi ro tài chính của đối tác.

Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Dân sự 2015: Điều 134–143 (đại diện), Điều 155, 157 (thời hiệu), Điều 429 (hợp đồng).
  • Luật Thương mại 2005 (và văn bản hợp nhất có liên quan): Điều 50, 55, 306, 319; kiểm tra luật sửa đổi 2026 khi có hiệu lực.
  • Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP: Điều 11 (lãi suất nợ quá hạn trung bình theo Điều 306 Luật Thương mại).
  • Án lệ 81/2025/AL: tình huống hợp đồng dịch vụ đã chấm dứt, khoản phải trả đã được thừa nhận, tranh chấp đòi lại tài sản.
  • Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (đã sửa đổi): chứng cứ, thẩm quyền, trường hợp có yếu tố nước ngoài; Luật Trọng tài thương mại 2010 (điều kiện thỏa thuận trọng tài).
  • CISG 1980: Điều 3, 53, 59, 61, 62, 78 nếu thuộc hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

Bài viết mang tính tham khảo, dựa trên quy định tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ luật sư.