Chưa thành lập công đoàn công ty có phải đóng kinh phí công đoàn 2% không?

Chưa thành lập công đoàn công ty có phải đóng kinh phí công đoàn 2% không?

Doanh nghiệp thuộc đối tượng đóng không được tự miễn kinh phí công đoàn chỉ vì chưa thành lập công đoàn cơ sở. Kinh phí công đoàn theo điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn là 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc cho người lao động. Đây là khoản doanh nghiệp đóng, cần phân biệt với đoàn phí của đoàn viên. 

Kinh phí và đoàn phí không gộp thành một khoản trừ

Đoàn phí do đoàn viên đóng theo Điều lệ Công đoàn Việt Nam; kinh phí 2% là nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp và các chủ thể được luật quy định. Vì vậy, không thể lấy 2% này trừ vào lương toàn bộ nhân viên rồi ghi “phí công đoàn”. 

Quỹ tiền lương làm căn cứ phải được xác định theo đúng phạm vi pháp luật. HR và kế toán nên đối chiếu người thuộc diện, mức đóng BHXH và dữ liệu điều chỉnh; không tính tùy ý theo lương thực nhận hoặc tổng mọi khoản chi nếu chưa phân loại. Nếu có tình huống quản lý không hưởng lương hoặc nhân sự đặc thù, cần kiểm tra phạm vi tương ứng thay vì sao chép công thức chung.

Năm 2026 phải dùng quy định tài chính mới

Nghị định 105/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 16/05/2026, hướng dẫn phương thức, thời hạn, nguồn đóng và trường hợp chậm, không đóng cùng cơ chế miễn, giảm, tạm dừng. Doanh nghiệp cần cập nhật quy trình thay vì chỉ dùng mẫu theo Nghị định 191/2013/NĐ-CP trước đây. 

Ví dụ giả định: công ty 15 nhân viên chưa có công đoàn, từ khi thành lập chưa bố trí khoản kinh phí. Khi rà soát, cần kiểm tra từng kỳ và nghĩa vụ thực tế, liên hệ đầu mối thu có thẩm quyền, lập phương án khắc phục. Không nên quyết toán bằng cách yêu cầu nhân viên nộp lại phần thuộc trách nhiệm doanh nghiệp.

Khó khăn tài chính cần đúng cơ chế xem xét

Điều 30 Luật Công đoàn quy định trường hợp được xem xét miễn khi giải thể, phá sản; giảm khi khó khăn kinh tế hoặc bất khả kháng; tạm dừng khi khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến không có khả năng đóng. Đây là các cơ chế có điều kiện và thủ tục, không phải doanh nghiệp tự thông báo là được áp dụng. 

Với tạm dừng, cần lưu ý thời gian tối đa và nghĩa vụ đóng bù theo quy định. Việc được tạm dừng không tự xóa số tiền của giai đoạn đó. HR nên lưu hồ sơ chứng minh điều kiện và quyết định có thẩm quyền, đồng thời theo dõi lịch đóng lại.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên không phải đoàn viên có phải chịu 2% từ lương không? Kinh phí 2% là khoản của doanh nghiệp theo luật; không mặc nhiên chuyển thành khấu trừ của từng nhân viên.

Doanh nghiệp đang lỗ có được tự dừng đóng không? Cần đối chiếu đúng trường hợp, hồ sơ và quyết định theo Luật Công đoàn, Nghị định 105; kết quả kinh doanh lỗ chưa tự chứng minh đã được miễn hoặc tạm dừng.

Justix hỗ trợ đối chiếu nghĩa vụ, rà soát dữ liệu nhân sự và chuẩn bị phương án xử lý hồ sơ miễn, giảm, tạm dừng khi có căn cứ. Liên hệ Justix