ThS. Nguyễn Phúc Mạnh (Justix) có bài nghiên cứu đăng trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Các vấn đề đương đại trong phát triển”

Ngày 02/11/2026, tại Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Các vấn đề đương đại trong phát triển”. Bài nghiên cứu “Thể chế pháp lý cho khai thác dữ liệu như một tư liệu sản xuất mới ở Việt Nam” của ThS. Nguyễn Phúc Mạnh, Trưởng phòng Pháp chế và Hợp đồng Công ty Luật TNHH Justix được đăng trong kỷ yếu hội thảo.

Theo thông tin công bố của Đại học Kinh tế Quốc dân, Ban Tổ chức tiếp nhận 110 tham luận và lựa chọn 67 bài viết qua hai vòng phản biện độc lập. Bài nghiên cứu của tác giả thuộc nhóm chủ đề “Chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo trong phát triển nền kinh tế”.

Nghiên cứu về quyền khai thác, sử dụng và giao dịch dữ liệu

Bài viết sử dụng phương pháp phân tích quy phạm pháp luật và so sánh pháp luật để đánh giá khuôn khổ điều chỉnh hoạt động khai thác dữ liệu tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm Luật Dữ liệu, các quy định có liên quan và kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Trung Quốc, với mốc rà soát pháp luật đến ngày 12/10/2026.

Tác giả xây dựng khung đánh giá gồm sáu nội dung: nhận diện và phân loại dữ liệu; xác định quyền khai thác, sử dụng; tiếp cận, chia sẻ và sử dụng lại dữ liệu; giao dịch và phân chia lợi ích; các giới hạn bảo vệ; quản lý nhà nước và thực thi pháp luật.

Theo kết quả nghiên cứu, pháp luật Việt Nam đã có quy định về phân loại dữ liệu, công khai dữ liệu mở và hoạt động giao dịch trên sàn dữ liệu. Tuy nhiên, khi nhiều chủ thể cùng tham gia thu thập, cung cấp, phân tích hoặc khai thác dữ liệu, vẫn cần làm rõ phạm vi quyền của từng bên, quyền đối với kết quả phân tích, tổng hợp và trách nhiệm cung cấp thông tin trong giao dịch.

Kiến nghị hoàn thiện Luật Dữ liệu và Nghị định số 165/2025/NĐ-CP

Đối với dữ liệu mở, tác giả kiến nghị sửa đổi khoản 4 Điều 10 Nghị định số 165/2025/NĐ-CP, yêu cầu thông tin công bố thể hiện rõ nguồn gốc, phiên bản, thời điểm cập nhật, nghĩa vụ ghi nguồn và điều kiện sử dụng lại. Việc công khai các điều kiện này nhằm hỗ trợ người sử dụng xác định phạm vi khai thác, không đặt thêm thủ tục xin phép trái với quyền đã được Luật Dữ liệu ghi nhận.

Đối với kết quả phân tích và tổng hợp dữ liệu, bài viết đề xuất bổ sung khoản 4 và khoản 5 Điều 19 Luật Dữ liệu để phân định quyền giữa bên cung cấp dữ liệu đầu vào và bên tạo ra kết quả phân tích hợp pháp. Quyền khai thác kết quả phải được xác định trong phạm vi quyền đối với dữ liệu đầu vào và các thỏa thuận có liên quan.

Về giao dịch dữ liệu, tác giả kiến nghị bổ sung khoản 1a Điều 17 Luật Dữ liệu, quy định nghĩa vụ cung cấp thông tin trước khi giao kết hợp đồng. Các thông tin cần làm rõ gồm quyền của bên cung cấp, mục đích và phạm vi sử dụng, thời hạn, việc cho phép bên thứ ba sử dụng, chất lượng dữ liệu và giới hạn đã biết. Hợp đồng cũng cần xác định quyền đối với sản phẩm phân tích và việc xử lý dữ liệu khi chấm dứt quan hệ hợp đồng.

Bài nghiên cứu đồng thời đề cập yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân và phân định trách nhiệm của các bên theo vai trò thực tế trong hoạt động xử lý. Các nội dung sửa đổi nêu trên là kiến nghị nghiên cứu của nhóm tác giả, chưa phải quy định pháp luật mới được ban hành.

Liên hệ với hoạt động tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp

Các vấn đề được phân tích có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh nghiệp mua hoặc tiếp nhận dữ liệu từ đối tác, thuê đơn vị khác phân tích dữ liệu, sử dụng dữ liệu mở trong sản phẩm thương mại hoặc xây dựng mô hình dự báo dựa trên dữ liệu do nhiều bên cung cấp.

Trong các giao dịch này, doanh nghiệp cần xác định căn cứ khai thác dữ liệu, phạm vi được phép sử dụng và chuyển giao, quyền đối với kết quả xử lý, trách nhiệm bảo đảm chất lượng và nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đây cũng là những nội dung Justix tập trung rà soát khi tư vấn hợp đồng, phân định trách nhiệm giữa các bên và đánh giá việc tuân thủ pháp luật về dữ liệu trong hoạt động kinh doanh.

Bài nghiên cứu được đăng tại mục 3.6, thuộc Chủ đề 3 của Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Các vấn đề đương đại trong phát triển”, Hà Nội, 2026, trang 658–669.

Thông tin hội thảo:

• Đại học Kinh tế Quốc dân
• Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội