Bỏ qua, tới nội dung chính

Giải quyết tranh chấp kinh doanh & thương mạiKiến thức pháp luật· Cập nhật 17/11/2026· Người viết:

Công ty logistics đã vận chuyển xong nhưng khách không trả cước: xử lý thế nào?

Đã vận chuyển, giao nhận hàng nhưng khách chậm trả cước? Doanh nghiệp logistics cần xác định đúng bên nợ, khoản phí đến hạn, chứng cứ giao hàng và phương án thu hồi.

Nguyễn Ngọc Thuyên
Tham vấn bởiThạc sĩ Luật Nguyễn Ngọc ThuyênTrưởng Phòng Logistics & Thương MạiRà soát pháp lý ngày 17/11/2026
Công ty logistics đã vận chuyển xong nhưng khách không trả cước: xử lý thế nào?

Doanh nghiệp logistics đã hoàn thành vận chuyển hoặc giao nhận hàng hóa có quyền yêu cầu khách hàng thanh toán khoản cước và phí dịch vụ đã đến hạn, nếu chứng minh được giao dịch, phạm vi công việc, việc thực hiện và số tiền phải trả. Theo điểm a khoản 1 Điều 235 và khoản 6 Điều 236 Luật Thương mại 2005, quyền hưởng thù lao của bên cung ứng tương ứng với nghĩa vụ thanh toán của khách hàng, trừ thỏa thuận có hiệu lực khác.

Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào hóa đơn hoặc việc lô hàng đã đến cảng để khẳng định toàn bộ số dư công nợ. Cần xác định ai thực sự thuê dịch vụ, đơn vị nào đã thanh toán hộ, cước nào đã đến hạn và phí phát sinh nào được chấp thuận.

1. Công ty logistics đã giao hàng xong thì có được đòi cước ngay không?

Điều 233 Luật Thương mại 2005 xác định logistics có thể bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, làm thủ tục hải quan, giao hàng và các công việc liên quan theo thỏa thuận để hưởng thù lao. Điều 235 quy định quyền được hưởng thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác; Điều 236 đặt nghĩa vụ thanh toán các khoản đã đến hạn lên khách hàng, trừ khi có thỏa thuận khác.

Vì vậy, cần phân biệt đã thực hiện dịch vụ với đến hạn thanh toán. Hợp đồng có thể quy định trả ngay sau từng chuyến, trong 15 ngày sau khi nhận đủ chứng từ, cuối tháng theo bảng kê đối soát hoặc theo hạn tín dụng đã được thống nhất.

Đối với quan hệ vận chuyển tài sản thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Dân sự, khoản 2 Điều 533 quy định bên thuê phải thanh toán đủ cước sau khi tài sản được chuyển lên phương tiện vận chuyển, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Quy tắc này không được áp dụng máy móc để thay điều khoản thanh toán của hợp đồng logistics trọn gói hoặc quy định vận tải chuyên ngành áp dụng cho tuyến vận chuyển cụ thể.

Doanh nghiệp nên đối chiếu ba tài liệu trước khi gửi yêu cầu: báo giá/điều kiện giao dịch, chứng cứ dịch vụ đã thực hiện và quy định thời hạn thanh toán.

2. Ai thực sự có nghĩa vụ trả cước: chủ hàng, người đặt chỗ hay người nhận hàng?

Một vận đơn có thể ghi người gửi hàng, người nhận hàng và bên được thông báo. Tuy nhiên, các tư cách này không tự động đồng nhất với bên ký hợp đồng và bên phải trả cước.

Tư cách trong lô hàngNội dung cần xác minh trước khi đòi tiền
Bên đặt booking / yêu cầu dịch vụCó chấp thuận báo giá, điều kiện thanh toán và phạm vi ủy quyền không?
Chủ hàng / bên bánCó trực tiếp thuê công ty logistics hay chỉ là bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa?
Người nhận hàng (consignee)Có nhận nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận, chứng từ hoặc pháp luật vận tải áp dụng không?
Forwarder / đại lý trung gianĐặt dịch vụ nhân danh ai, có cam kết thanh toán riêng hay không?
Doanh nghiệp đã trả một phầnKhoản thanh toán được phân bổ cho những lô hàng và loại phí nào?

Đặc biệt, ghi chú “freight collect” hoặc “freight prepaid” trên vận đơn cần được đọc cùng hợp đồng dịch vụ và điều kiện vận tải. Chúng không tự động biến mọi người nhận hàng hoặc người xuất khẩu thành con nợ của công ty giao nhận.

Điều kiện Incoterms trong hợp đồng mua bán cũng chủ yếu phân bổ nghĩa vụ giữa người bán và người mua; nó không tự tạo nghĩa vụ thanh toán trực tiếp với một công ty logistics không phải là bên của hợp đồng mua bán đó.

Nếu khách hàng cho rằng “người mua nước ngoài phải trả cước”, doanh nghiệp nên yêu cầu chỉ rõ căn cứ phân bổ khoản phí và kiểm tra hợp đồng mà chính doanh nghiệp đã ký.

3. Chứng cứ nào chứng minh đã vận chuyển, giao nhận và phát sinh phí?

Không có một bộ chứng từ cố định cho mọi dịch vụ. Hồ sơ vận tải đường bộ khác giao nhận hàng biển, còn công việc khai báo hải quan lại có chứng cứ riêng.

Điều cần chứng minhHồ sơ nên thu thậpĐiểm cần đối chiếu
Khách đã đặt dịch vụHợp đồng khung, booking confirmation, email, Zalo, báo giá, lệnh điều xeMã chuyến, lô hàng, đơn giá, bên chấp thuận
Doanh nghiệp đã thực hiệnPhiếu nhận hàng, vận đơn, CMR nếu có, giấy vận chuyển, lệnh giao hàng, chứng từ hải quanTuyến đường, khối lượng, thời điểm, người giao/nhận
Hàng đã được giaoPOD, biên bản giao hàng, biên nhận kho, xác nhận giao container, lịch sử tracking được xác minhNgười ký nhận có thẩm quyền, số kiện và tình trạng hàng
Phí dịch vụ và phụ phíBáo giá, bảng kê theo chuyến, hóa đơn hãng tàu/cảng/kho, lệnh phát sinh được duyệtPhân biệt cước chính, phí hộ và phụ phí đang tranh chấp
Khoản chưa thanh toánHóa đơn, sao kê, đối soát, công nợ, email yêu cầu thanh toánNgày đến hạn, các lần trả tiền và số dư

POD (proof of delivery) là chứng cứ đáng chú ý, nhưng chỉ chứng minh những tình tiết thể hiện trên chứng từ. Nếu POD xác nhận nhận đủ kiện hàng, nó không đương nhiên xác nhận khách hàng đồng ý mọi phí lưu container hoặc phí phát sinh về sau.

Đối với thông điệp dữ liệu, cần bảo quản bản gốc điện tử, người gửi, thời gian và các tệp đính kèm. Các bản chụp màn hình đơn lẻ nên được kiểm tra với lịch sử giao dịch đầy đủ, tránh nguy cơ tranh cãi về tính xác thực.

4. Phí lưu container, lưu bãi, điều xe hoặc ứng hộ có đòi được cùng tiền cước?

Có thể, nhưng phải xác định căn cứ của từng khoản. Điểm a khoản 1 Điều 235 Luật Thương mại cho phép thương nhân logistics hưởng thù lao dịch vụ và chi phí hợp lý khác theo điều kiện áp dụng. Quy định này không làm mọi khoản phí do nhà cung cấp tự kê trở thành nghĩa vụ không thể tranh cãi của khách hàng.

Với detention, demurrage, lưu kho, lưu bãi, phí chứng từ, sửa booking hoặc điều xe chờ, doanh nghiệp cần xác định: bên nào gây ra chi phí, có chỉ dẫn hoặc chấp thuận của khách hàng hay không, cách tính theo điều kiện giao dịch, hóa đơn từ bên thứ ba và chứng cứ đã thông báo khi phát sinh.

Ví dụ giả định: Công ty A có khoản cước 80 triệu đồng đã được khách xác nhận; hãng tàu phát sinh thêm 25 triệu đồng phí lưu container do bên nhận chậm lấy hàng. Khoản cước 80 triệu đồng và 25 triệu đồng phụ phí cần được tách riêng. Đối với khoản thứ hai, A phải đối chiếu chỉ dẫn khách hàng, thời gian miễn phí, căn cứ phát sinh và trách nhiệm theo hợp đồng trước khi đưa vào yêu cầu thanh toán.

Hóa đơn không thay thế toàn bộ chứng cứ giao dịch, nhưng kết hợp với hợp đồng, xác nhận phát sinh và chứng từ thanh toán cho bên thứ ba sẽ giúp hồ sơ rõ hơn.

5. Khách viện lý do mất hàng, giao chậm hoặc sai chứng từ để giữ toàn bộ tiền cước

Trước hết, cần yêu cầu khách xác định bằng văn bản lô hàng, tình trạng vi phạm, thiệt hại, số tiền dự kiến khấu trừ và căn cứ pháp lý. Không nên mặc nhiên coi mọi phản đối chất lượng dịch vụ là không có cơ sở.

Đối với dịch vụ logistics, các quy định về trách nhiệm, miễn trách nhiệm và giới hạn trách nhiệm có thể nằm ở Điều 237–238 Luật Thương mại, Nghị định 163/2017/NĐ-CP, hợp đồng và pháp luật vận tải chuyên ngành. Phải xác định đúng tư cách của doanh nghiệp là người vận chuyển theo hợp đồng hay đơn vị tổ chức giao nhận, phương thức vận tải và điều kiện hàng hóa.

Nếu có 10 chuyến nhưng chỉ 1 chuyến bị khiếu nại, nên lập bảng tách phần công nợ không tranh chấp với khoản đang cần xác minh, tránh để toàn bộ khoản phải thu bị kéo vào một tranh cãi không liên quan.

Điều 237 Luật Thương mại có các mốc thông báo đặc thù liên quan đến khiếu nại về tổn thất hàng hóa và yêu cầu trách nhiệm đối với nhà cung cấp logistics. Không được nhầm các mốc đó với thời hiệu khởi kiện đòi thù lao dịch vụ của bên logistics.

6. Có được cầm giữ hàng hóa để buộc khách trả cước không?

Có thể có quyền cầm giữ trong những điều kiện luật định, nhưng đây không phải biện pháp được tự động sử dụng đối với mọi khoản nợ cước.

Khoản 1 Điều 239 Luật Thương mại cho phép thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics cầm giữ một số lượng hàng hóa nhất định và chứng từ liên quan để đòi khoản nợ đã đến hạn của khách hàng, đồng thời phải thông báo ngay bằng văn bản. Khoản 2 quy định điều kiện về thời gian 45 ngày và trường hợp hàng có dấu hiệu hư hỏng liên quan đến quyền định đoạt; việc định đoạt còn phải theo pháp luật và nghĩa vụ thông báo tương ứng.

Điều 240 đồng thời yêu cầu bên cầm giữ bảo quản hàng, không tự ý sử dụng, trả lại khi hết căn cứ cầm giữ và bồi thường nếu gây mất mát, hư hỏng theo quy định.

Trước khi thực hiện, cần xác minh hàng có thực sự nằm trong sự kiểm soát hợp pháp của doanh nghiệp hay không, chủ sở hữu là ai, có ràng buộc với bên thứ ba hoặc với điều ước, quy định vận tải chuyên ngành hay không. Không thể tự ý giữ hàng đã bàn giao xong, chiếm giữ hàng của người không có nghĩa vụ hoặc coi quy định 45 ngày là giấy phép bán hàng không cần thủ tục.

Nếu hàng đang ở cảng, kho ngoại quan hoặc thuộc chứng từ do hãng tàu phát hành, quyền kiểm soát và giải phóng hàng cần được xem xét theo quan hệ vận tải, kho bãi và chứng từ thực tế.

7. Tính khoản nợ và lãi chậm thanh toán như thế nào?

Doanh nghiệp nên lập bảng công nợ theo từng shipment với các cột: mã booking, tuyến, ngày giao, loại phí, đơn giá, phụ phí, chứng từ, ngày đến hạn, số tiền đã trả và số dư còn lại.

Đối với hợp đồng thương mại thuộc phạm vi áp dụng, Điều 306 Luật Thương mại cho phép yêu cầu lãi trên khoản thù lao dịch vụ và chi phí hợp lý bị chậm thanh toán theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán, tương ứng thời gian chậm trả, trừ thỏa thuận hoặc quy định pháp luật khác.

Không có mức lãi ấn định chung cho mọi vụ logistics. Cần đối chiếu điều khoản lãi trong hợp đồng, tài liệu ngân hàng khi dùng cơ chế Điều 306, ngày đến hạn và việc thanh toán từng phần.

Ví dụ giả định về phương pháp tính, không phải lãi suất đang áp dụng: 100 triệu đồng cước đã đến hạn, chậm 30 ngày; nếu lãi suất hợp lệ được xác định là 12%/năm và quy ước 365 ngày, tiền lãi minh họa là 100.000.000 × 12% × 30/365 ≈ 986.301 đồng. Khi có nhiều lần thanh toán, phải chia giai đoạn và tính trên số dư thực tế.

Khoản phạt hợp đồng hoặc bồi thường thiệt hại không tự phát sinh chỉ vì có lãi chậm trả. Mỗi yêu cầu cần căn cứ, điều kiện và chứng cứ riêng.

8. Bài học từ một tranh chấp logistics được VIAC công bố

Trong Bài học tranh chấp số 109 đăng ngày 26/12/2023, VIAC mô tả Công ty M cung cấp dịch vụ giao nhận, vận chuyển hàng theo hợp đồng với Công ty L. M đã thực hiện công việc nhưng L không thanh toán. Theo phần tóm tắt công khai, Hội đồng Trọng tài yêu cầu L trả tiền dịch vụ, lãi phát sinh và phí trọng tài.

Giá trị tham khảo nằm ở trình tự lập luận: xác định hợp đồng dịch vụ logistics, chứng minh nhà cung cấp đã thực hiện công việc, đối chiếu giá trị phí theo thỏa thuận và nghĩa vụ thanh toán đến hạn theo Điều 235–236 Luật Thương mại.

Đây là vụ việc công khai do VIAC giới thiệu, không phải vụ việc Justix tham gia. Tóm tắt của VIAC không thay thế hồ sơ tố tụng đầy đủ và không chứng minh rằng mọi tranh chấp tương tự đều có kết quả giống nhau.

Nguồn tham khảo: VIAC — Bài học tranh chấp số 109.

9. Quy trình xử lý khi doanh nghiệp logistics bị nợ cước

Bước 1 — Khóa hồ sơ theo từng lô hàng. Xuất bảng booking và các chứng từ giao nhận, không chỉnh sửa dữ liệu lịch sử. Xác định bộ phận nào đã phê duyệt giá và phụ phí.

Bước 2 — Xác định đúng bên nợ. Đối chiếu hợp đồng khung với từng booking, đại lý, shipper/consignee, hóa đơn và thông tin doanh nghiệp. Kiểm tra việc bên thứ ba nhận trả cước có làm thay đổi nghĩa vụ gốc hay không.

Bước 3 — Phân nhóm khoản yêu cầu. Tách cước chính đã xác nhận, phụ phí có chứng từ, phụ phí còn tranh chấp, khoản ứng hộ và lãi. Gắn căn cứ cho từng dòng.

Bước 4 — Gửi đối chiếu và yêu cầu thanh toán. Văn bản cần ghi mã lô hàng, số tiền, ngày đến hạn, tài liệu đính kèm và thời hạn phản hồi. Nếu khách phản đối, yêu cầu chỉ rõ lô hàng và lý do.

Bước 5 — Thương lượng có điều kiện. Nếu chấp thuận trả dần, xác định số dư, lịch trả, người có thẩm quyền ký và quyền đối với khoản còn tranh chấp. Không tự xóa nợ hoặc miễn lãi cũ nếu không chủ đích.

Bước 6 — Đánh giá cơ quan giải quyết. Kiểm tra điều khoản Tòa án/trọng tài, thỏa thuận trọng tài hợp lệ, thời hiệu, tình trạng hoạt động và tài sản của bên nợ trước khi đưa ra quyết định khởi kiện. Hợp đồng vận chuyển đa phương thức có thể dẫn đến những quy tắc thẩm quyền hoặc thời hạn chuyên biệt.

Đối với tranh chấp thương mại theo Điều 319 Luật Thương mại, thời hiệu khởi kiện thông thường là hai năm kể từ thời điểm quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, trừ trường hợp ngoại lệ. Cần kiểm tra luật áp dụng và quy định chuyên ngành trước khi dùng mốc này.

10. Khi nào doanh nghiệp có thể tự xử lý và khi nào cần luật sư?

Nếu khách đã xác nhận chuyến, đơn giá và số tiền còn nợ, doanh nghiệp có thể tự gửi bảng đối chiếu, thông báo thanh toán và đàm phán lịch trả bằng văn bản.

Nên yêu cầu luật sư rà soát khi phát sinh tranh cãi về chủ thể phải trả cước, phụ phí quốc tế, khấu trừ vì hư hỏng hàng, quyền cầm giữ hoặc điều khoản trọng tài xuyên biên giới. Những quyết định này ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị khoản phải thu và rủi ro phát sinh trách nhiệm ngược lại.

Đối với hồ sơ phù hợp phạm vi dịch vụ, Công ty Luật TNHH Justix có thể rà soát hợp đồng, chứng từ vận tải và bảng phí, xác định khoản yêu cầu có căn cứ, soạn thông báo thanh toán, hỗ trợ thương lượng và đánh giá bước giải quyết tranh chấp tiếp theo. Sản phẩm công việc có thể là bản đánh giá chứng cứ, bảng đối chiếu khoản phải thu, công văn yêu cầu và dự thảo thỏa thuận thanh toán theo phạm vi đã thống nhất.

Vấn đề quyết định không phải là doanh nghiệp có bao nhiêu hóa đơn chưa thu, mà là có thể liên kết từng khoản phí với đúng khách hàng, đúng chuyến hàng, đúng điều kiện thanh toán và chứng cứ thực hiện hay không.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thương mại 2005 (đối chiếu VBHN 113/VBHN-VPQH năm 2025), Điều 233, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 306, 319.
  • Bộ luật Dân sự 2015, Điều 530–536, đặc biệt khoản 2 Điều 533 đối với hợp đồng vận chuyển tài sản thuộc phạm vi áp dụng.
  • Nghị định 163/2017/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ logistics; kiểm tra vận tải chuyên ngành trước khi áp dụng.
  • Luật Trọng tài thương mại 2010 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các quy định sửa đổi đang có hiệu lực về thỏa thuận trọng tài, thẩm quyền, chứng cứ.

Ngành khách hàng

Bài viết mang tính tham khảo, dựa trên quy định tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ luật sư.