Thử việc bao lâu, trả lương thế nào và khi nào phải ký hợp đồng lao động?

Thử việc chỉ được thực hiện một lần cho một công việc, trong thời gian tối đa luật quy định và với mức lương ít nhất bằng 85% lương của công việc đó. Doanh nghiệp được chọn ký hợp đồng thử việc riêng hoặc ghi nội dung thử việc trong hợp đồng lao động. Cách chọn này ảnh hưởng đến hồ sơ sau thử việc và việc xác định nghĩa vụ bảo hiểm, nên cần thống nhất trước khi nhân viên nhận việc. 

Hợp đồng thử việc riêng hay thử việc trong hợp đồng lao động?

Theo Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, cả hai cách đều được phép. Nếu thử việc được ghi trong hợp đồng lao động, khi đạt yêu cầu, hai bên tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký. Nếu ký hợp đồng thử việc riêng, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động khi thử việc đạt yêu cầu theo khoản 1 Điều 27. 

Hợp đồng thử việc riêng vẫn phải có thời gian thử việc và các nội dung được khoản 2 Điều 24 dẫn chiếu, trong đó có chủ thể, công việc, địa điểm, lương, thời giờ và bảo hộ. Để việc đánh giá có cơ sở, doanh nghiệp nên ghi thêm nhiệm vụ cần hoàn thành và người phụ trách đánh giá. Đây là nội dung quản lý doanh nghiệp có thể lựa chọn, không phải một mẫu bắt buộc chung.

Đối với hợp đồng lao động dưới một tháng, khoản 3 Điều 24 không cho phép thử việc. Nếu chỉ cần một người làm trong thời gian ngắn, doanh nghiệp phải lựa chọn hình thức hợp đồng phù hợp với quan hệ thực tế, thay vì gọi toàn bộ thời gian làm việc là thử việc. 

Thời gian thử việc tối đa được tính theo công việc

Điểm cần chú ý là yêu cầu của công việc, không chỉ bằng cấp người được tuyển. Một người có bằng đại học làm vị trí không yêu cầu trình độ này không vì thế được áp dụng 60 ngày. Tên “quản lý” do công ty đặt cũng chưa đủ để áp dụng 180 ngày; phải thuộc công việc của người quản lý doanh nghiệp theo quy định liên quan. 

Ba mốc 180, 60, 30 được tính bằng ngày, còn mốc cuối là ngày làm việc. Công ty nên ghi ngày bắt đầu và ngày kết thúc cụ thể. Hết thời gian tối đa mà vẫn chưa đánh giá xong, doanh nghiệp không được gia hạn thử việc cho cùng công việc. 

Lương và bảo hiểm trong thời gian thử việc

Điều 26 Bộ luật Lao động 2019 quy định lương thử việc ít nhất bằng 85% lương của công việc. Ví dụ giả định, lương công việc là 12 triệu đồng/tháng thì mức thử việc tối thiểu theo tỷ lệ này là 10,2 triệu đồng/tháng. Nhân viên nghỉ trong thời gian thử việc vẫn được thanh toán phần lương tương ứng thời gian đã làm. 

Về bảo hiểm xã hội (BHXH), khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP loại người làm theo hợp đồng thử việc riêng khỏi diện bắt buộc. Nếu nội dung thử việc nằm trong hợp đồng lao động, nghĩa vụ được xem xét theo hợp đồng lao động và Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Vì vậy, doanh nghiệp không thể loại mọi người đang thử việc khỏi danh sách BHXH. Bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp được xác định theo luật tương ứng. 

Không đạt thử việc có phải báo trước không?

Trong thời gian thử việc, mỗi bên được hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước, không phải bồi thường theo khoản 2 Điều 27 Bộ luật Lao động 2019. Khi hết thời gian thử việc, doanh nghiệp phải thông báo kết quả; nếu không đạt thì chấm dứt hợp đồng theo khoản 1 Điều này. Hồ sơ nên thể hiện ngày thông báo và việc thanh toán, bàn giao. 

Quyền hủy trong thời gian thử việc không kéo dài vô hạn. Giả sử một nhân viên đã hết 60 ngày, tiếp tục làm và nhận lương thêm ba tuần, sau đó mới nhận thông báo “không đạt”. Trong tình huống giả định này, cần xác định quan hệ lao động đã tiếp tục như thế nào trước khi chọn cách chấm dứt; một thông báo mang tên kết quả thử việc không tự đưa ba tuần làm thêm trở lại thời gian thử việc.

Bộ phận nhân sự nên theo dõi những mốc nào?

Trước ngày nhận việc, cần chốt hình thức hợp đồng, thời gian, lương và người đánh giá. Trong quá trình thử việc, lưu nhiệm vụ đã giao, kết quả và phản hồi để người đánh giá biết còn thiếu yêu cầu nào. Đến ngày kết thúc, phải có kết quả và hồ sơ tiếp theo: tiếp tục hợp đồng, ký hợp đồng lao động hoặc thanh toán, bàn giao khi không đạt.

Nếu nhân viên đã làm quá thời hạn, doanh nghiệp cần xử lý theo hồ sơ và diễn biến thực tế. Lập lùi ngày thông báo hoặc ký thêm hợp đồng thử việc sẽ làm việc xác định quan hệ phức tạp hơn. Công ty Luật TNHH Justix hỗ trợ rà soát hợp đồng thử việc và quy trình tiếp nhận nhân sự; thông tin tại https://justix.vn/.