Nhà sản xuất nước ngoài ngừng hoạt động, doanh nghiệp nhập khẩu có được miễn trách nhiệm?

Nhà sản xuất nước ngoài ngừng hoạt động không tự động giải phóng doanh nghiệp nhập khẩu khỏi cam kết giao hàng với khách hàng. Cần xác định vì sao nhà máy dừng, trở ngại có thể dự liệu hoặc khắc phục không và hợp đồng phân bổ rủi ro nguồn cung cho ai. Nếu pháp luật Việt Nam điều chỉnh, doanh nghiệp viện dẫn miễn trách nhiệm phải chứng minh căn cứ theo Điều 294 Luật Thương mại, thay vì chỉ chuyển tiếp thông báo của nhà máy.

Cùng dừng sản xuất nhưng nguyên nhân có thể rất khác

Một đợt ngập bất thường khiến nhà máy mất khả năng vận hành khác với việc nhà máy thiếu tiền trả nguyên liệu. Việc bị đóng cửa vì vi phạm điều kiện kinh doanh cũng cần được xem khác với một lệnh hạn chế đột xuất áp dụng chung. Những nguyên nhân này có thể dẫn đến kết quả pháp lý khác nhau dù email gửi khách hàng đều ghi “không thể giao đúng hạn”.

Trong ví dụ giả định, doanh nghiệp đặt một linh kiện sản xuất theo thông số riêng. Nhà máy báo phải ngừng dây chuyền vì một sự cố lớn. Bên mua trong nước cần linh kiện để vận hành dự án và đòi bồi thường toàn bộ thiệt hại tiến độ. Vấn đề không chỉ là sự cố có xảy ra, mà còn là đơn hàng cụ thể đã bị ảnh hưởng ra sao.

Các tài liệu cần nối được sự cố với dây chuyền, sản lượng và lịch giao của đơn hàng. Nếu nhà máy vẫn có hàng tồn phù hợp hoặc có cơ sở khác có thể sản xuất, bên viện dẫn phải giải thích vì sao không thể dùng giải pháp đó. Ngược lại, sản phẩm theo thiết kế độc quyền có thể không dễ mua thay thế như hàng tiêu chuẩn.

Miễn trách nhiệm ở hợp đồng đầu vào chưa bảo vệ được hợp đồng đầu ra

Hợp đồng với nhà máy và hợp đồng với khách hàng là hai quan hệ riêng. Nếu doanh nghiệp nhận thời hạn giao hàng ngắn hơn thời hạn nhà máy cam kết, phần chênh lệch này có thể là rủi ro do chính doanh nghiệp nhận. Điều khoản miễn trách nhiệm rộng ở đầu vào cũng chưa chắc tồn tại trong hợp đồng đầu ra.

Nếu CISG áp dụng, Điều 79 đặt ra phép kiểm tra riêng đối với trở ngại ngoài khả năng kiểm soát. Trường hợp thuộc khoản 2, khi không thực hiện do người thứ ba được thuê thực hiện toàn bộ hoặc một phần hợp đồng, các điều kiện miễn trách nhiệm phải được đáp ứng ở cả bên giao kết và người thứ ba. Việc một nhà cung cấp cụ thể có thuộc trường hợp này cần xem vai trò thực tế của họ.

Tìm hàng thay thế phải đi cùng kiểm soát chất lượng và thủ tục

Bên bán nên khảo sát nguồn thay thế và lưu lại lý do chấp nhận hoặc loại bỏ từng phương án. Không có nghĩa cứ giá cao hơn là được bỏ qua; cũng không có nghĩa phải mua bất kỳ hàng nào để kịp tiến độ. Hàng thay thế phải phù hợp với hợp đồng, yêu cầu chất lượng và điều kiện đưa vào thị trường. Với hàng có hồ sơ riêng, đổi nhà máy có thể cần thêm bước pháp lý.

Doanh nghiệp không nên tự giao hàng khác xuất xứ hoặc khác thông số rồi coi đó là đã khắc phục. Nếu cần thay thế, nên thống nhất bằng văn bản về mẫu, giá, lịch giao và trách nhiệm cho thủ tục phát sinh. Phương án gia hạn cũng cần xử lý phần đơn hàng đã thực hiện và nghĩa vụ cập nhật tình hình.

Justix có thể hỗ trợ đánh giá căn cứ yêu cầu nhà máy, rà soát khoảng trống giữa hai hợp đồng và đàm phán giải pháp với khách hàng. Việc chuẩn bị từ lúc nhận tin gián đoạn giúp doanh nghiệp tránh nhận thêm trách nhiệm qua những cam kết chưa được kiểm tra.