Khách hàng chậm trả tiền hàng, được tính lãi bao nhiêu?

Nếu giao dịch thuộc phạm vi Điều 306 Luật Thương mại, bên bị chậm thanh toán tiền hàng, thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác có thể yêu cầu lãi trên số tiền chậm trả theo thời gian chậm trả. Mức lãi được xác định theo thỏa thuận hợp pháp; nếu không có thỏa thuận khác hoặc quy định khác thì áp dụng lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán. Không có một mức 8%, 10% hay 20% áp dụng mặc định cho mọi khoản nợ thương mại.

Phải xác định được khoản tiền đã đến hạn

Trước khi chọn lãi suất, cần xác định ngày phát sinh chậm trả. Nếu hợp đồng yêu cầu trả trong 15 ngày từ khi nhận đủ chứng từ, hồ sơ đòi lãi phải thể hiện những chứng từ nào đã được gửi, ngày nhận và có thiếu sót làm ảnh hưởng hạn trả hay không. Nếu chia nhiều đợt, mỗi đợt có thể có thời điểm chậm trả khác nhau.

Điều 306 không đòi hợp đồng phải có điều khoản lãi mới được yêu cầu lãi theo cơ chế luật định. Tuy vậy, khoản tiền đang yêu cầu phải đúng loại nghĩa vụ thuộc điều luật và thực sự quá hạn. Không nên đưa tiền phạt, tiền bồi thường hoặc tiền hoàn cọc vào chung một số dư rồi áp cùng một lãi suất mà chưa xác định căn cứ cho từng khoản.

Không thỏa thuận lãi suất thì lấy số liệu ở đâu?

Điều 11 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn Tòa án xác định lãi suất theo Điều 306 dựa trên lãi suất nợ quá hạn trung bình của ít nhất ba ngân hàng thương mại có trụ sở, chi nhánh hoặc phòng giao dịch tại địa phương nơi Tòa án giải quyết có trụ sở, ở thời điểm thanh toán, được hướng dẫn là thời điểm xét xử sơ thẩm.

Đây là hướng dẫn xét xử, không phải bảng lãi cố định được công bố sẵn cho mọi hồ sơ. Khi chuẩn bị yêu cầu, doanh nghiệp nên phân biệt dữ liệu lãi cho vay thông thường, lãi tiền gửi và lãi nợ quá hạn. Chọn nhầm lãi tiền gửi rồi gọi là lãi thị trường sẽ làm sai cơ sở tính.

Các bên có thể dùng dữ liệu đang có để thương lượng một khoản thanh toán, nhưng nên ghi rõ đó là con số thỏa thuận xử lý công nợ, không trình bày như mức lãi bắt buộc mà Tòa án chắc chắn sẽ chấp nhận.

Cách lập bảng tính dễ kiểm tra

Có thể chia bảng theo từng khoảng thời gian mà số tiền gốc không đổi. Khi bên mua thanh toán một phần, phải xác định khoản được trừ vào nghĩa vụ nào rồi tính tiếp trên số dư còn lại. Mẫu tính đơn giản theo lãi năm là: số tiền chậm trả nhân lãi suất năm nhân số ngày chậm trả, chia số ngày quy ước của năm. Cách quy đổi ngày cần thống nhất với thỏa thuận và căn cứ áp dụng.

Giả định khoản nợ 300 triệu đồng chậm 60 ngày; hai bên đã thỏa thuận hợp pháp mức 12%/năm và quy đổi 365 ngày. Lãi minh họa là 300.000.000 × 12% × 60/365, xấp xỉ 5,92 triệu đồng. Đây là tình huống giả định để thấy cách tính, không phải mức lãi thị trường tại ngày chốt bài. Nếu có khoản trả giữa kỳ, không thể tiếp tục tính trên đủ 300 triệu cho cả 60 ngày.

Lãi chậm trả có phải tiền phạt vi phạm không?

Tiền phạt theo Điều 300 Luật Thương mại phụ thuộc thỏa thuận phạt; lãi chậm trả theo Điều 306 có căn cứ riêng. Giới hạn 8% tại Điều 301 là giới hạn của phạt vi phạm theo cơ chế đó, không phải mức trần chung cho tổng tiền lãi của mọi khoảng chậm trả.

Với khoản nợ ngoài phạm vi Điều 306, cần xem Điều 357, Điều 468 Bộ luật Dân sự và luật chuyên ngành tương ứng. Không nên lấy cơ chế lãi của hợp đồng vay tài sản áp nguyên vào tiền hàng chỉ vì cả hai đều là nghĩa vụ trả tiền.[3]

Hồ sơ yêu cầu nên tách tiền gốc, lãi, phạt và bồi thường, kèm căn cứ của từng khoản. Nếu muốn chốt công nợ bằng một lịch trả mới, cần làm rõ lãi tiếp tục phát sinh hay được miễn có điều kiện.

Công ty Luật TNHH Justix tiếp nhận trao đổi tại https://justix.vn/ khi doanh nghiệp cần xác định hạn trả, căn cứ lãi và bảng tính cho một khoản nợ thương mại.