Bất khả kháng kéo dài bao lâu thì được hủy hợp đồng mua bán quốc tế?

Không có một thời hạn chung cứ bất khả kháng kéo dài đến đó là được hủy mọi hợp đồng mua bán quốc tế. Cần đọc điều khoản đã ký, xác định luật áp dụng và chọn đúng cơ chế kết thúc. Miễn trách nhiệm bồi thường, tạm ngừng thực hiện, từ chối thực hiện và hủy hợp đồng có điều kiện, hậu quả khác nhau.

Luật Thương mại có cơ chế gia hạn nhưng kèm điều kiện

Điều 296 Luật Thương mại cho phép các bên thỏa thuận kéo dài thời hạn khi bất khả kháng. Nếu không có hoặc không đạt thỏa thuận, thời hạn được tính thêm thời gian sự kiện cùng thời gian hợp lý khắc phục, với giới hạn luật định. Giới hạn là năm tháng khi thời hạn giao hàng, cung ứng dịch vụ đã thỏa thuận không quá mười hai tháng từ lúc giao kết; tám tháng nếu thời hạn đó trên mười hai tháng.

Khi kéo dài quá giới hạn tương ứng, các bên có quyền từ chối thực hiện và không bên nào được yêu cầu bên kia bồi thường thiệt hại theo cơ chế này. Bên từ chối phải thông báo trong thời hạn không quá mười ngày kể từ ngày kết thúc giới hạn, trước khi bên kia bắt đầu thực hiện nghĩa vụ. Không được bỏ qua yêu cầu thông báo khi tính quyền từ chối.

Khoản 4 Điều 296 loại trừ cơ chế kéo dài tại khoản 1 đối với hợp đồng có thời hạn cố định về giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ. Vì vậy, không thể khẳng định mọi người bán đều được tự gia hạn thêm năm hoặc tám tháng. Cần đọc tính chất thời hạn và điều khoản cụ thể.

CISG không đặt một số ngày chờ chung tại Điều 79

Nếu CISG áp dụng, Điều 79 không tự tạo quyền hủy sau một thời gian cố định. Quyền hủy cần được kiểm tra theo quy định tương ứng: bên mua xem Điều 49, bên bán xem Điều 64, cùng các điều kiện về vi phạm cơ bản hoặc không thực hiện trong thời hạn bổ sung ở trường hợp được quy định. Tuyên bố hủy phải được thông báo theo Điều 26.

Trong ví dụ giả định, thiết bị phục vụ một mùa sản xuất không thể giao vì trở ngại vận chuyển. Hai bên cần đánh giá mục đích thời hạn đã được thể hiện khi ký, khả năng giao bù và tác động thực tế. Chỉ viện dẫn rằng trở ngại đã kéo dài một tháng chưa đủ kết luận được hoặc không được hủy.

Điều khoản mẫu cần được đưa vào hợp đồng đúng cách

Mẫu bất khả kháng ICC năm 2020 là điều khoản tham khảo, không tự áp dụng cho mọi hợp đồng quốc tế. Mẫu dài đặt ra cơ chế thông báo, giảm thiểu tác động và kết thúc; trong đó có mốc 120 ngày nếu các bên không thỏa thuận khác. Khi lựa chọn mẫu, cần kiểm tra phạm vi sự kiện và hậu quả, thay vì chỉ chép danh sách thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh.

Doanh nghiệp nên thỏa thuận cách tính thời gian gián đoạn, thời hạn cập nhật và quyền kết thúc nếu mục đích giao dịch không còn đạt được. Cần xử lý đồng thời tiền đã nhận, hàng đang sản xuất và chi phí bảo quản. Cơ chế tăng giá do hoàn cảnh thay đổi nên được viết riêng với cơ chế miễn trách nhiệm.

Khi đạt phương án gia hạn hoặc kết thúc, nên ghi nhận bằng văn bản phù hợp, kiểm tra thẩm quyền ký và yêu cầu về hình thức. Việt Nam có tuyên bố liên quan Điều 12 và 96 CISG, nên không nên mặc định mọi thỏa thuận miệng đều đủ; giá trị của từng trao đổi điện tử cần xem cụ thể.

Justix hỗ trợ lựa chọn căn cứ kết thúc, soạn thông báo và đàm phán phương án xử lý hậu quả. Kiểm tra trước khi gửi tuyên bố hủy giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ chính mình trở thành bên vi phạm do kết thúc hợp đồng thiếu căn cứ.