Luật sư
Trần Việt Tùng
Luật sư điều hành
Dân sự & Doanh nghiệp
10 năm kinh nghiệm
Pháp lý doanh nghiệp
Justix tư vấn xây dựng hệ thống ESG, đáp ứng yêu cầu của đối tác trong chuỗi cung ứng, thẩm định nhà cung cấp tại Việt Nam và chuẩn bị báo cáo, hồ sơ chứng nhận theo tiêu chuẩn phù hợp.
ESG là ba nhóm vấn đề về môi trường (Environmental), xã hội (Social) và quản trị (Governance) trong hoạt động doanh nghiệp. Với doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, yêu cầu ESG thường xuất hiện dưới dạng bảng câu hỏi của khách hàng, điều khoản mua hàng, kiểm tra nhà máy, yêu cầu truy xuất nguồn gốc hoặc yêu cầu cung cấp báo cáo phát triển bền vững. Với bên mua nước ngoài, vấn đề đặt ra là làm thế nào kiểm tra được hồ sơ và thực tế tuân thủ của nhà cung cấp tại Việt Nam.
Cần phân biệt ba nguồn yêu cầu. Thứ nhất là nghĩa vụ pháp luật áp dụng trực tiếp, chẳng hạn quy định của Việt Nam về môi trường, lao động, an toàn vệ sinh lao động và quản trị; nghĩa vụ được xác định theo ngành nghề, quy mô và hoạt động cụ thể, không phải theo việc doanh nghiệp có sử dụng thuật ngữ ESG hay không. Ví dụ, giấy phép môi trường và hồ sơ chất thải phải được kiểm tra theo Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản sửa đổi, hướng dẫn có liên quan, căn cứ vào đặc điểm của cơ sở.
Thứ hai là yêu cầu từ hợp đồng và chính sách mua hàng của đối tác. Một nhà nhập khẩu có thể yêu cầu nhà cung cấp chứng minh điều kiện lao động, nguồn gốc nguyên liệu, dữ liệu môi trường hoặc cơ chế phòng chống hối lộ. Khi đó, doanh nghiệp cần xác định tiêu chí nào là bắt buộc theo hợp đồng, tiêu chí nào chỉ để đánh giá, tài liệu nào đã có và việc nào cần khắc phục trước hạn phản hồi.
Thứ ba là quy định hoặc tiêu chuẩn liên quan đến một thị trường, sản phẩm hay mục đích báo cáo cụ thể. Chẳng hạn, Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) liên quan đến các hàng hóa, sản phẩm thuộc phạm vi được quy định; nhà cung cấp Việt Nam có thể được yêu cầu cung cấp thông tin về tính hợp pháp và truy xuất nguồn gốc để bên có nghĩa vụ tại EU thực hiện thẩm định. EUDR không áp dụng cho mọi hàng xuất khẩu hoặc mọi SME. Xem hướng dẫn chính thức của Ủy ban châu Âu về EUDR.
Đối với báo cáo bền vững tự nguyện, doanh nghiệp có thể xem xét chuẩn VSME và tiêu chuẩn tự nguyện theo Quy định được ủy quyền (EU) 2026/1560, gồm cấp độ Basic và Comprehensive. Việc sử dụng chuẩn này là lựa chọn theo mục đích và điều kiện của doanh nghiệp; không có một nghĩa vụ chung bắt buộc mọi SME Việt Nam phải lập báo cáo ESG.
Tuỳ nhiệm vụ, kết quả có thể là bảng đối chiếu yêu cầu và bằng chứng, báo cáo khoảng cách tuân thủ, chính sách và quy trình nội bộ, kế hoạch khắc phục, báo cáo thẩm định nhà cung cấp hoặc bộ dữ liệu phục vụ báo cáo phát triển bền vững. Mỗi đề xuất dịch vụ cần ghi rõ cơ sở đánh giá, tài liệu cần cung cấp, hình thức kiểm tra, giới hạn công việc và kết quả bàn giao.
Justix đảm nhiệm phần tư vấn pháp lý, rà soát hồ sơ, đánh giá các yêu cầu tuân thủ và điều phối công việc trong phạm vi hợp đồng. Những nội dung như lấy mẫu, quan trắc, kiểm kê phát thải, phân tích dữ liệu địa lý hoặc chứng nhận chuyên ngành cần được thực hiện bởi chuyên gia, tổ chức có năng lực và điều kiện phù hợp. Dịch vụ chuẩn bị hồ sơ chứng nhận không đồng nghĩa Justix trực tiếp cấp chứng nhận; việc thẩm định độc lập phải được tổ chức tránh xung đột lợi ích với công việc tư vấn khắc phục cho chính đối tượng được đánh giá.
Doanh nghiệp nên cung cấp ngành hàng, thị trường xuất khẩu hoặc quốc gia của bên mua, bản mô tả yêu cầu hoặc tiêu chuẩn cần đáp ứng, thời hạn phản hồi và tình trạng hồ sơ hiện có. Nếu là bên mua muốn thẩm định nhà cung cấp, cần xác định mục đích đánh giá, số cơ sở, phạm vi pháp lý và hình thức kiểm tra dự kiến. Justix sẽ dựa trên thông tin ban đầu để xác định gói dịch vụ phù hợp, phạm vi công việc và nhu cầu phối hợp chuyên gia. Hồ sơ chứa dữ liệu nhạy cảm chỉ nên chuyển qua kênh tiếp nhận đã thống nhất.
Nhu cầu ESG thường xuất hiện khi doanh nghiệp nhận yêu cầu cụ thể từ bên mua, chuẩn bị đánh giá nhà cung cấp hoặc phải hệ thống hóa dữ liệu phục vụ quản trị và báo cáo. Những tình huống dưới đây giúp xác định phạm vi công việc cần ưu tiên.
Doanh nghiệp nhận bộ tiêu chí bằng tiếng Anh nhưng chưa rõ phần nào áp dụng, đơn vị nào chịu trách nhiệm và cần đính kèm chứng cứ gì. Phải đối chiếu yêu cầu với hoạt động và hồ sơ hiện có trước khi phản hồi.
Giấy phép, chứng từ chất thải, kết quả quan trắc hoặc thông tin tiêu thụ năng lượng nằm ở nhiều bộ phận; một số số liệu chưa được kiểm tra về tính nhất quán hoặc thời kỳ áp dụng.
Dữ liệu chấm công, làm thêm, trả lương, huấn luyện an toàn hoặc quy trình khiếu nại không khớp với nội dung doanh nghiệp khai trong biểu mẫu đánh giá của bên mua.
Doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm thuộc diện liên quan cần kiểm tra mã hàng, nguồn nguyên liệu, tính hợp pháp và bằng chứng truy xuất. Không thể coi mọi hàng xuất khẩu đều thuộc EUDR.
Khách hàng nước ngoài muốn kiểm tra tình trạng pháp lý, tài liệu tuân thủ và những rủi ro cần xử lý trước khi ký hợp đồng hoặc tiếp tục mua hàng.
Chính sách ESG, phân công người phụ trách, cơ chế theo dõi và báo cáo nội bộ chưa được thiết lập hoặc chưa gắn với quy trình sản xuất, mua hàng, nhân sự và quản trị.
Doanh nghiệp có số liệu về năng lượng, lao động và quản trị nhưng chưa xác định kỳ báo cáo, tiêu chuẩn sử dụng, phương pháp thu thập và trách nhiệm kiểm tra dữ liệu.
Doanh nghiệp cần phân biệt yêu cầu chứng nhận hệ thống, kiểm toán nhà cung cấp và báo cáo bền vững; xác định đúng chương trình, tổ chức đánh giá và hồ sơ cần chuẩn bị.
Justix làm rõ khách hàng đang thiết lập ESG nội bộ, trả lời bên mua, thẩm định nhà cung cấp hay chuẩn bị báo cáo/chứng nhận. Thu thập yêu cầu, thời hạn, thị trường, địa điểm và phạm vi pháp nhân liên quan.
Đối chiếu yêu cầu với pháp luật Việt Nam, nghĩa vụ của chủ thể tại nước ngoài, điều kiện hợp đồng và bộ tiêu chuẩn áp dụng. Tách nội dung bắt buộc với tiêu chí tự nguyện hoặc do bên mua quy định.
Kiểm tra tài liệu doanh nghiệp cung cấp, ghi nhận chỗ thiếu hoặc không nhất quán. Khi cần kiểm tra tại cơ sở hay kết luận kỹ thuật, thống nhất trước phạm vi và chuyên gia phối hợp.
Xây dựng báo cáo khoảng cách, kế hoạch khắc phục, chính sách/quy trình hoặc phương pháp lập báo cáo. Phần đo đạc, truy xuất kỹ thuật hay chứng nhận được giao đúng đơn vị có năng lực.
Rà soát căn cứ, nguồn dữ liệu, giới hạn sử dụng báo cáo và trách nhiệm của người đánh giá. Không trình bày sản phẩm tư vấn khắc phục là kết quả thẩm định độc lập của chính dự án đó.
Bàn giao tài liệu theo phạm vi hợp đồng, bảng việc còn phải hoàn thành và hướng dẫn đầu mối phụ trách. Việc hỗ trợ phản hồi bên mua hoặc cập nhật định kỳ được thỏa thuận riêng.
Không có một nghĩa vụ ESG tổng hợp áp dụng đồng loạt cho mọi SME. Doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan đến hoạt động của mình; ngoài ra có thể phải đáp ứng tiêu chuẩn hoặc yêu cầu từ hợp đồng với bên mua. Phải xác định ngành hàng, địa bàn và nguồn yêu cầu trước khi kết luận.
Không có quy định chung như vậy. Một bên mua có thể đưa ra tiêu chí, chương trình kiểm toán hoặc yêu cầu chứng nhận theo chính sách mua hàng; nghĩa vụ pháp luật EU phải được kiểm tra theo từng văn bản và chủ thể có trách nhiệm. Chứng nhận không tự động thay thế nghĩa vụ thẩm định của bên mua nếu pháp luật yêu cầu.
Không. EUDR áp dụng cho những hàng hóa và sản phẩm thuộc phạm vi quy định, gồm các nhóm liên quan đến gỗ, cà phê, cao su, ca cao, dầu cọ, đậu tương và gia súc, cùng một số sản phẩm phái sinh. Cần đối chiếu mã hàng, vai trò trong chuỗi cung ứng và quy định hiện hành trước khi xác định hồ sơ.
Theo lịch của Ủy ban châu Âu được kiểm tra ngày 20/11/2026, mốc chính là 30/12/2026 đối với chủ thể vừa và lớn; 30/6/2027 đối với nhóm siêu nhỏ và nhỏ còn lại. Một số chủ thể nhỏ đã thuộc quy định gỗ cũ áp dụng từ 30/12/2026; các sản phẩm mới được bổ sung có mốc riêng. Đây không phải hạn bắt buộc hoàn thành báo cáo ESG chung.
Không. VSME là khuôn khổ báo cáo bền vững tự nguyện; phiên bản theo Quy định được ủy quyền (EU) 2026/1560 có Basic Module và Comprehensive Module. Doanh nghiệp có thể lựa chọn sử dụng khi phù hợp yêu cầu khách hàng hoặc nhu cầu quản trị, nhưng vẫn cần kiểm tra nghĩa vụ báo cáo riêng nếu có.
Phạm vi có thể gồm hồ sơ pháp nhân, giấy phép liên quan, tài liệu lao động, môi trường, quản trị, chứng từ nguồn gốc và bằng chứng khắc phục. Việc phỏng vấn, khảo sát nhà máy hoặc kiểm tra kỹ thuật chỉ thực hiện khi được thống nhất trong đề xuất và có người đủ chuyên môn.
Hai vai trò có nguy cơ xung đột lợi ích. Nếu Justix đã tham gia xây dựng hoặc sửa một nội dung, không nên trình bày việc tự đánh giá nội dung đó là thẩm định độc lập. Phạm vi, cơ chế kiểm soát độc lập và quyền sử dụng báo cáo phải được xác định rõ.
Không. Justix cung cấp tư vấn pháp lý, chuẩn bị hồ sơ và phối hợp chuyên gia trong phạm vi dịch vụ. Nếu khách hàng cần chứng nhận theo một chương trình cụ thể, việc đánh giá và cấp chứng nhận thuộc tổ chức có thẩm quyền hoặc năng lực theo quy định của chương trình đó.
Thông tin về ngành hàng, thị trường, pháp nhân/cơ sở liên quan, email hoặc bộ yêu cầu ESG của bên mua, thời hạn, tiêu chuẩn được viện dẫn và hồ sơ đang có. Tài liệu chứa dữ liệu cá nhân hoặc bí mật kinh doanh chỉ nên gửi sau khi thống nhất kênh bảo mật.
Phụ thuộc vào số cơ sở, lĩnh vực hoạt động, yêu cầu của khách hàng, tình trạng tài liệu và việc có cần khảo sát hoặc chuyên gia kỹ thuật hay không. Justix xác định đầu ra, các giả định, hạng mục thuê ngoài và tiến độ trước khi báo phí; không có một mức phí chung cho mọi dự án.
Gọi hoặc nhắn tin để trao đổi nhanh trong giờ làm việc.
Công ty Luật TNHH Justix · Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội. Giấy đăng ký hoạt động số 01022366/TP/ĐKHĐ do Sở Tư pháp Thành phố Hà Nội cấp.
Mô tả ngắn vấn đề của bạn, Justix sẽ liên hệ lại để trao đổi.